Tijdens zijn militaire dienstplicht in Papua, ontmoet de vader van Léon Geraedts (59) de liefde van zijn leven. Zij is dan nog jong, net 16 jaar oud. Het is voor die tijd een ongebruikelijke situatie. Het huwelijk tussen de Nederlandse onderofficier en jonge Papoeavrouw haalt het polygoonjournaal en zelfs de Europese kranten. ‘La belle histoire d’amour du sergeant et la petite Papoue’, kopt de Franse Paris Match een aantal weken na aankomst van het stel in Nederland. Ook damesblad Libelle staat met camera klaar om het liefdesverhaal vast te leggen. 

Een bijzondere familiegeschiedenis, die voor Léon tegelijkertijd vanzelfsprekend is. Er stroomt dubbelbloed door zijn aderen, Papua is onderdeel van wie hij is. Hij groeide op met de verhalen over het paradijselijke land van zijn moeder en kreeg tegelijk de schaduwkanten van deze koloniale geschiedenis mee. Het vele onrecht dat de Papoea’s is en wordt aangedaan sinds het vertrek van Nederland uit haar kolonie Nieuw-Guinea.  

Eilander en waterrat
De zelfstandig ondernemer Léon noemt zichzelf een ‘eilander’. Dat zit vast in zijn genen: zijn moeder werd geboren op het eiland Biak, aan de noordkust van Papua. Léon heeft er een voorliefde voor water aan overgehouden. Naast zijn werk als ondernemer in branding, marketing en design, is hij het liefst op of onder water te vinden. Hij zeilt en duikt. Een dat laatste kan bij uitstek in Papua, dat een aantal wereldberoemde koraalriffen huisvest. Léon komt er dan ook graag, om zijn familie te bezoeken evenals het graf van zijn moeder. Zij overleed zestien jaar geleden in Nederland en haar as werd naderhand teruggebracht naar het familiehuis op Biak.  

Léon groeide op met de verhalen over het paradijselijke land van zijn moeder en kreeg tegelijk de schaduwkanten van deze koloniale geschiedenis mee.

Een bijzondere ontmoeting
Jan, de vader van Léon, komt in 1959 als 20-jarige jongen – vier maanden voor het einde van zijn dienstplicht – in toenmalig Nederlands Nieuw-Guinea terecht. De spanningen tussen Nederland en Indonesië over de toekomst van Nieuw-Guinea lopen op dat moment op. Toch omschrijft de vader van Léon deze periode eerder als avontuurlijk dan gevaarlijk. Hij is commandant van een luchtafweergeschut op Biak en onder zijn takenpakket valt het bewaken van de zendmast, het enige contactmiddel met Nederland. Tijdens één van zijn wachtdiensten, fietst er een aantal Papoeameisjes voorbij. Het is de eerste keer dat hij haar ziet: Joke, de vrouw die uiteindelijk met hem mee zal gaan naar Nederland. Het is van beide kanten liefde op het eerste gezicht. Jan tekent al snel bij om langer op het eiland te kunnen blijven.  

Om meerdere redenen wordt hun relatie niet direct geaccepteerd door de naaste omgeving. Allereerst is de Limburgse Jan katholiek en komt Joke uit een protestants domineesgezin. Ook is het militairen niet toegestaan verhoudingen aan te gaan met Papoea’s. Jan belandt meermaals in de cel omdat hij zijn liefde voor Joke niet wil en kan opgeven. De vader van Joke geeft het jonge stel wel zijn zegen, ondanks het verschil in cultuur en geloof. “We dienen immers dezelfde God”. Maar Jan moet zijn toekomstige schoonvader wel beloven dat hij Joke zal terugsturen naar Papua wanneer hun relatie geen standhoudt. Deze belofte legt Jan schriftelijk vast, in bijzijn van zijn schoonfamilie én de legerleiding.  

Jan moet zijn toekomstige schoonvader en de legerleiding schriftelijk beloven dat hij Joke zal terugsturen naar Papua wanneer hun relatie geen standhoudt.

Van Papua naar Limburg
Wanneer Nieuw-Guinea in 1962 door Nederland wordt overgedragen aan Indonesië, vertrekken Jan en Joke. Zoals veel andere repatrianten en vluchtelingen, herinnert Joke zich van haar aankomst in Nederland vooral de kou en sneeuw uit die ‘helse’ winter in ‘62. Roermond wordt hun thuisbasis, en ze krijgen drie kinderen waaronder Léon. De Nederlandse en Papoea-cultuur gaan hand in hand in huize Geraedts. Zo gaat Léon vaak met zijn moeder mee op pad, die lid is van de Papoea zang- en dansgroep Sampari. Er wordt door heel Nederland opgetreden. Muziek is één van de vele manieren waarop de Papoea-cultuur hier levend wordt gehouden.  

Hoe zeer Léon ook geniet van al het moois dat de cultuur van zijn moeder te bieden heeft, het raakt hem dat de Papoea’s al sinds het vertrek van Nederland uit deze kolonie tweederangsburgers zijn in eigen land. Het is onrecht waarvoor we onze ogen niet mogen sluiten, te beginnen bij het Nederlandse onderwijs. Nieuw-Guinea en de gedeelde geschiedenis met Nederland moet onderdeel worden van de geschiedenislessen op scholen, vindt hij.  

Gedeelde strijd
Voor Léon is zijn eerste reis naar Papua een hele bijzondere. Hij geniet intens van het buitenleven en het contact met de familie. Eenmaal terug in Nederland wordt hij ziek. Het is alsof hij hier niet langer meer compleet is. Hij voelt zich dan ook thuis bij andere Papoea’s maar ook bij Molukkers in Nederland. Een groep die net als de Papoea’s strijdt voor onafhankelijkheid en rechtvaardigheid en waarmee culturele verwantschap bestaat. Zo herinnert Léon zich nog de bezetting van een straat in Roermond door Molukkers begin jaren ’70. De straat was hermetisch afgesloten maar de familie Geraedts was er nog steeds welkom. 

Onlangs nam Léon afscheid van zijn vader Jan. Het is een diepe wens om hem te verenigen met zijn geliefde Joke, door ook hem te begraven bij het familiehuis op Biak. Dan zijn beiden terug op de plek waar zij elkaar voor het eerst in de ogen keken, de plek waar het allemaal begon.